Natural Disasters

fa بررسی و تحلیل فرونشست زمین در مسیر راه‌آهن سریع‌السیر تهران - قم - اصفهان Assessment and Analysis of Land Subsidence Along the Tehran–Qom–Isfahan High-Speed Railway Corridor تخصصي Special پژوهشي Research در سال‌های اخیر به دلیل افزایش جمعیت کشور و توسعه کشاورزی و همچنین تغییرات اقلیمی و کاهش منابع آب سطحی، نیاز به منابع آب زیرزمینی افزایش قابل توجهی داشته است. این موضوع همراه با عدم مدیریت صحیح آبخوان‌ها باعث شده است پدیدۀ فرونشست زمین به طور گسترده‌ای در اغلب آبخوان‌های آبرفتی ایران به وقوع بپیوندد. نتیجه این پدیده علاوه بر اثرات منفی بر آبخوان‌ها از نظر آبدهی و ذخیره آب زیرزمینی، اثرات مخربی است که بر سازه‌های ساخته شده و یا در حال ساخت در مناطق با نرخ فرونشست بالا ایجاد می‌شود. در این میان سازه‌های طویل خطی مانند جاده‌ها و بزرگراه‌ها، خطوط ریلی و خطوط لوله، به دلیل حساسیت بیشتر به اختلاف نشست میان نقاط مجاور هم، دچار آسیب‌های بیشتری می‌گردند. با توجه به گستردگی زیاد پهنه‌های فرونشستی ایران از یک سو و توسعه حمل‌ونقل ریلی از سوی دیگر، عبور از این پهنه‌ها اجتناب‌ناپذیر شده است. یکی از پروژه‌هایی که از این نظر دارای مشکلات فراوانی خواهد بود، پروژه راه‌آهن سریع‌السیر تهران-قم-اصفهان می‌باشد که از میان دو پهنه فرونشستی مهم و فعال ایران، واقع در جنوب و جنوب غرب شهر تهران و شمال شهر اصفهان می‌گذرد. پیش‌بینی میزان فرونشست این مناطق در طراحی این پروژه و بهره‌برداری موفق از آن نقش کلیدی دارد. در این مطالعه ضمن بررسی تاریخچه فرونشست در کل مسیر 410 کیلومتری پروژه، با تمرکز بر پهنه‌های فرونشستی شناسایی شده به مطالعه دقیق‌تر آنها از دیدگاه منابع آب زیرزمینی، نوسانات سطح آب زیرزمینی و پیش‌بینی نرخ فرونشست برای سال‌های آینده پرداخته شده است. نتایج نشان می‌دهد که این پروژه در طول دوره بهره‌برداری در دو پهنۀ فرونشستی واقع در جنوب و جنوب‌غرب شهر تهران و شمال شهر اصفهان با چالش‌هایی روبرو خواهد بود و لازم است تمهیدات و راهکارهای لازم برای کاهش ریسک فرونشست به کار گرفته شوند.   In recent years, rapid population growth, agricultural expansion, climate change, and the decline in surface water resources have significantly increased the demand for groundwater in Iran. Combined with inadequate aquifer management, these factors have led to widespread land subsidence across most of the country's alluvial aquifers. In addition to reducing groundwater storage capacity and aquifer productivity, land subsidence poses serious risks to existing and under-construction infrastructure, particularly in areas experiencing high subsidence rates. Linear infrastructure, such as roads, highways, railway lines, and pipelines, is especially vulnerable because of its sensitivity to differential settlement between adjacent sections. Given the extensive distribution of subsidence-prone areas in Iran and the ongoing expansion of the national railway network, traversing these areas has become unavoidable. One of the most challenging projects in this regard is the Tehran–Qom–Isfahan High-Speed Railway, which passes through two of Iran's most active and significant land subsidence zones, located south and southwest of Tehran and north of Isfahan. Accurate prediction of future land subsidence in these areas is therefore essential for both the design and long-term operation of the railway. This study investigates the historical pattern of land subsidence along the entire 410-km railway corridor and provides a detailed assessment of the identified subsidence zones by examining groundwater resources, groundwater-level fluctuations, and projected future subsidence rates. The results indicate that, throughout its operational life, the railway will face considerable challenges in the subsidence-prone areas south and southwest of Tehran and north of Isfahan. Accordingly, appropriate engineering measures and risk mitigation strategies should be implemented to minimize the impacts of land subsidence and ensure the long-term safety and reliability of the railway infrastructure. 0 0 http://disaster.ndri.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-29-18&slc_lang=fa&sid=1 جعفر حسن پور hassanpour@ut.ac.ir 1003194753284600377 1003194753284600377 Yes مائده روشن لیارجدمه ir.ac.ut@li.roshan.maedeh 1003194753284600378 1003194753284600378 No