Natural Disasters

fa اولویت‌بندی تأسیسات نفت و گاز در مناطق شهری با به‌کارگیری رویکرد ترکیبی ارزیابی ریسک Prioritization of oil and gas facilities in urban areas using a hybrid risk assessment approach تخصصي Special كاربردي Applicable <div style="text-align: justify;">هدف: این پژوهش با هدف توسعه روشی کارآمد، سریع و عملی برای اولویت‌بندی تأسیسات نفت و گاز در مناطق شهری به منظور کاهش آسیب‌پذیری و تقویت تاب‌آوری در برابر مخاطرات طبیعی و انسان‌ساخت انجام شده است. این روش با ارائه چارچوبی چهارمرحله‌ای، امکان ارزیابی دقیق و سریع ریسک‌ها را فراهم می‌کند تا تصمیم‌گیری‌های مؤثر در مدیریت بحران، برنامه‌ریزی شهری و بهبود سیاست‌های ایمنی صنعت نفت و گاز تسهیل شود. روش پژوهش: چارچوب پیشنهادی شامل چهار مرحله است: 1) شناسایی نوع و مقدار مواد خطرناک موجود در تأسیسات از طریق اسناد فنی و بازدیدهای میدانی، 2) تحلیل حوادث گذشته با استفاده از گزارش‌های معتبر، 3) نظرسنجی کیفی از 10 متخصص با تجربه بیش از 15 سال و 4) شبیه‌سازی سناریوهای بحرانی با نرم‌افزار تخصصی .PHAST این روش ترکیبی از رویکردهای گذشته‌نگر (تحلیل حوادث) و آینده‌نگر (شبیه‌سازی سناریوها) است. مطالعه موردی روی سه تأسیسات در منطقه 5 شهر تهران، شامل دو ایستگاه تقلیل فشار گاز (TBS) و یک انبار نفت، انجام شد. یافته‌ها: مرحله اول نشان داد که انبار نفت با ذخیره 80,000 لیتر بنزین با نقطه اشتعال پایین، در مقایسه با گاز طبیعی (5,000 مترمکعب روزانه) در ایستگاه‌هایTBS ، پتانسیل خطر بیشتری دارد. تحلیل حوادث گذشته در مرحله دوم حاکی از آن بود که حوادث انبار نفت به دلیل تشعشع حرارتی و اثرات زیست‌محیطی، تأثیرات گسترده‌تری بر بافت شهری دارند، در حالی که حوادث ایستگاه‌های گاز عمدتاً محدود به تأسیسات داخلی هستند. نظرسنجی متخصصین در مرحله سوم نشان داد که 83.75% پاسخ‌ها انبار نفت را به دلیل شدت و گستره پیامدها پرخطرتر ارزیابی کردند. شبیه‌سازی با PHAST در مرحله چهارم تأیید کرد که انفجار مخزن بنزین در انبار نفت (شعاع ممنوعه 200 متر و شعاع گرم 400 متر) اثرات مخرب‌تری نسبت به انفجار در ایستگاه TBS (شعاع ممنوعه و گرم 80 متر) دارد. نتیجه‌گیری: انبار نفت به دلیل نوع مواد، حجم ذخیره‌سازی بالا و احتمال وقوع سناریوهای بحرانی، اولویت بالاتری برای اقدامات ایمنی دارد. این روش پیشنهادی به‌عنوان مکملی برای استانداردهای HSE، به تخصیص بهینه منابع برای کاهش ریسک و افزایش تاب‌آوری زیرساخت‌های انرژی در برابر تهدیدات چندگانه مانند زلزله، سیل یا حملات خارجی کمک می‌کند.  </div> <div style="text-align: justify;">Objective: This study aims to develop an efficient, rapid, and practical method for prioritizing oil and gas facilities in urban areas to reduce vulnerability and enhance resilience against natural and human-induced hazards. The proposed four-stage framework enables accurate, swift risk assessment to facilitate effective decision-making in crisis management, urban planning, and the improvement of safety policies in the oil and gas industry. Method: The proposed framework consists of four stages: 1) Identification of the type and quantity of hazardous materials in facilities through technical documents and field visits, 2) Analysis of past incidents using reliable reports, 3) Qualitative survey of 10 experts with over 15 years of experience, and 4) Simulation of critical scenarios using specialized PHAST software. This method combines retrospective (incident analysis) and prospective (scenario simulation) approaches. A case study was conducted on three facilities in Tehran's District 5, including two gas pressure-reduction stations (TBS) and one oil storage depot. Results: The first stage revealed that the oil depot, storing 80,000 liters of gasoline with a low flash point, poses a higher risk than natural gas (5,000 cubic meters daily) at TBS stations. The second stage's analysis of past incidents indicated that oil depot accidents, due to thermal radiation and environmental impacts, have broader effects on urban areas. In contrast, gas station incidents are primarily confined to the facility itself. The third-stage expert survey showed that 83.75% of responses rated the oil depot as more hazardous due to the severity and extent of its consequences. The fourth stage's PHAST simulations confirmed that a gasoline tank explosion at the oil depot (with a 200-meter exclusion zone and a 400-meter heat radius) has a greater destructive impact than an explosion at a TBS station (80-meter exclusion zone and heat radius). Conclusion: The oil depot, due to the type of materials, high storage volume, and potential for critical scenarios, requires a higher priority for safety measures. The proposed method, as a complement to HSE standards, helps optimize resource allocation to reduce risks and enhance the resilience of energy infrastructure against multiple threats, such as earthquakes, floods, and external attacks.  </div> اولویت‌بندی ریسک, تأسیسات نفت و گاز, شبیه‌سازی Phast, نظرسنجی متخصصین, کاهش آسیب‌پذیری, تاب‌آوری شهری. Risk prioritization, Oil and gas facilities, PHAST simulation, Expert survey, Vulnerability reduction, Urban resilience. 3 14 http://disaster.ndri.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-32-1&slc_lang=fa&sid=1 Yasaman Ahesteh یاسمن آهسته yasiaheste@gmail.com 1003194753284600163 1003194753284600163 No Department of Landscape Architecture and Reconstruction, Faculty of Architecture and Urban Planning, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran. گروه معماری منظر و بازسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. Fereshteh Aslani فرشته اصلانی f_aslani@sbu.ac.ir 1003194753284600164 1003194753284600164 Yes Department of Landscape Architecture and Reconstruction, Faculty of Architecture and Urban Planning, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran. گروه معماری منظر و بازسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.