|
مفهومسازی استعاری پاندمی (اپیدمی) در آثار علمی و ادبی، با نگاهی به پاندمی کرونا
|
شاهد زندیهراد*  ، فاطمه تبری |
| گروه زبانشناسی، دانشکده زبان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران. |
|
|
چکیده: (36 مشاهده) |
هدف: هدف این پژوهش بررسی شیوههای مفهومسازی پاندمی در آثار ادبی و نوشتههای علمی-پژوهشی است. در این مطالعه، استعارههای مفهومی، مجازهای مفهومی و موارد حسآمیزی مرتبط با بیماری، درد و عواطف انسانی تحلیل میشود تا نشان داده شود که چگونه ذهن انسان پدیده انتزاعی و پیچیدهای مانند همهگیری را به کمک سازوکارهای شناختی مشترک قابلفهم میسازد.
روش پژوهش: دادههای زبانی بهصورت دستی از هفت متن شامل چند اثر ادبی ترجمهشده در حوزه اپیدمیها و سه مجموعه مقاله مرتبط با دوران شیوع کووید–۱۹ استخراج شد. تحلیل دادهها در چهارچوب زبانشناسی شناختی و بر اساس نظریه استعاره مفهومی و مجاز مفهومی انجام گرفت. تمام استعارهها و مجازهای بهکاررفته بر اساس حوزههای مبدأ پرتکرار -ازجمله «دشمن»، «انسان»، «موجود زنده»، «آلودگی» و «شیء»- طبقهبندی و با یکدیگر مقایسه شدند. همچنین تعبیرهای مربوط به احساسات، درد و نمودهای حسآمیزی در دو پیکره بررسی شد.
یافتهها: نتایج پژوهش نشان میدهد که با وجود تفاوتهای ماهوی میان گفتمان ادبی و علمی، هر دو از الگوهای مفهومی یکسانی برای بازنمایی و فهم بیماری بهره میبرند. استعارههای «بیماری دشمن است» و «بیماری انسان است» بالاترین فراوانی را دارند؛ در این میان نگاشت اخیر، متنوعترین ساختها را ایجاد میکند، زیرا بیماری را در قالب موجودی با نقشها، رفتارها و ویژگیهای انسانی قابلدرک میکند. علاوه بر این، استعارههای مرتبط با ترس، درد، رنج، ناامیدی و سایر عواطف در هر دو پیکره بهطور نظاممند مشاهده میشود و نشاندهنده مشابهت در بازتاب تجربههای روانی و جسمیِ دوران همهگیری است. مجازهای مفهومی نیز، بهویژه در متنهای علمی، در بازنمایی روند شیوع، پیامدها و آمار بیماری نقشی اساسی دارند.
نتیجهگیری: تحلیل انجامشده نشان میدهد که مفهومسازی پاندمی، بر پایه سازوکارهای شناختی مشترک میان انواع گفتمانها استوار است. انسانوارسازی بیماری و چهارچوببندی آن در قالب جنگ، ابزارهای مؤثری برای سادهسازی و ملموس کردن پدیدهای نادیدنی و تهدیدکننده مانند ویروس هستند. این نتایج اهمیت آگاهی از پیامدهای اجتماعی و روانی استعارهها را در گفتمان پزشکی، سیاستگذاری، رسانه و ادبیات برجسته میسازد و نشان میدهد که انتخاب استعاره میتواند بر نحوه فهم جامعه از بحرانهای سلامت تأثیرگذار باشد. پیشنهاد میشود که مطالعات آینده الگوهای مفهومسازی را در زبانها و فرهنگهای دیگر نیز بررسی کنند. |
|
| واژههای کلیدی: استعاره مفهومی، مجاز مفهومی، گفتمان پاندمی، زبان شناسی شناختی، تحلیل ادبی |
|
|
متن کامل [PDF 1481 kb]
(31 دریافت)
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي
دریافت: 1404/9/1 | پذیرش: 1404/10/22 | انتشار: 1404/10/22
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال پیام به نویسنده مسئول |
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
