|
توسعه شاخص انسداد مسیر اصلاح شده برای تحلیل تابآوری لرزهای شبکه معابر شهری: مطالعه موردی منطقه ۱۶ تهران
|
طاهره قائمیراد*  |
| دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی |
|
|
چکیده: (86 مشاهده) |
شبکه معابر شهری، شریانهای حیاتی در پاسخگویی به بحران محسوب میشوند؛ با این حال، کارایی آنها بهواسطه ریزش ساختمانهای ناشی از زلزله بهشدت تهدید میشود. این پژوهش، چارچوبی مبتنی بر سیستم اطلاعات مکانی (GIS) را برای ارزیابی احتمال انسداد مسیر در شبکه معابر شهری در منطقه ۱۶ تهران توسعه میدهد؛ منطقهای که با تراکم ساختمانی بالا و بافت شهری فرسوده شناخته میشود. در این پژوهش، یک شاخص انسداد مسیر اصلاحشده BIadj () پیشنهاد شده است که چهار شاخص مورفولوژیک شامل شیب (تا ۶۹.۹۵٪)، عرض معبر (حداقل ۰.۲۴ متر)، ارتفاع ساختمان (تا ۸ طبقه) و اتصال شبکه (نسبت یال به گره) را با پایداری سازهای بافت پیرامونی ادغام میکند. بهمنظور لحاظ کردن فرسودگی سازهای، ضرایب وزنی (۱.۰ تا ۲.۰) به بافتهای پایدار، ناپایدار و فرسوده اختصاص یافت. نتایج پژوهش، حاکی از تفاوت فضایی قابل توجه در میزان خطر است؛ در حالی که شریانهای اصلی، تابآور باقی میمانند، تقریباً ۵۴٪ از مساحت منطقه را بافتهای آسیبپذیر تشکیل داده و ۷۷٪ از کل طول معابر در مناطق ناپایدار واقع شدهاند. با اعمال یک حد آستانه بحرانی ( BIadj>0.5 )، این مدل ۱۳ کریدور پرخطر را شناسایی کرد که منجر به انزوای ۱۹ قطعه (پلاک) مسکونی میشوند. تحلیل جمعیتشناختی این مناطق محصور شده بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ نشان میدهد که بر اثر انسداد مسیر، احتمال محبوس شدن ۷۲ نفر (شامل ۱۷ نفر با آسیبپذیری بالا) وجود داشته و در صورت وقوع زلزله، دسترسی آنها به خدمات اضطراری قطع خواهد شد. اعتبارسنجی بصری از طریق تصاویر ماهوارهای با قدرت تفکیک بالا، مقادیر مخاطرهآمیز شاخص انسداد را در این نقاط داغ، بهویژه در محله نازیآباد در منطقه 16 تهران، تأیید میکند. محاسبه شاخص معرفی شده در این پژوهش، یک نقشه راه عملیاتی در اختیار برنامهریزان شهری قرار میدهد تا اولویتبندی مقاومسازی سازهای و بهینهسازی مسیرهای دسترسی اضطراری را انجام دهند و مدیریت بحران را از ارزیابیهای کلی به سمت مداخلات فضایی هدفمند سوق دهند.
|
|
| واژههای کلیدی: تابآوری لرزهای، شاخص انسداد مسیر، شبکه معابر شهری، دسترسی اضطراری، سیستم اطلاعات مکانی |
|
|
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي
دریافت: 1404/12/23 | پذیرش: 1404/12/23
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال پیام به نویسنده مسئول |
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
