مرکز ساماندهی بافتهای ناکارآمد، مؤسسه پژوهشی سوانح طبیعی، تهران، ایران.
چکیده: (325 مشاهده)
هدف: پژوهش حاضر با هدف سنجش و رتبهبندی تابآوری شهری در بافتهای ناکارآمد شهر آبادان در برابر دو تنش اقلیمی سیلاب و افزایش دما و با اتکا به ترکیب شاخصهای کالبدی-فضایی، محیطزیستی، اجتماعی، اقتصادی و نهادی و در چهارچوبESA (مواجهه - حساسیت - ظرفیت سازگاری) شکلگرفته است. روش پژوهش: این تحقیق بهصورت کاربردی و تحلیلی-فضایی است. در این مطالعه 36 شاخص در سه مؤلفهESAتدوین و لایههای مکانی درGIS تولید شد. وزندهی شاخصها باAHP و با مشارکت 10 متخصص (نرخ ناسازگاری کمتر از 1/0) انجام گرفت و لایهها پس از استانداردسازی با رویهمگذاری وزنی تلفیق شدند. در این پژوهش از دادههای اسنادی، سنجشازدور و پیمایش میدانی بهمنظور جمعآوری اطلاعات استفاده شده است. یافتهها: نتایج نشان میدهد تابآوری در بافتهای ناکارآمد آبادان ناهمگون است و عوامل اقلیمی و زیرساختی بیشترین اثر را دارند. بالاترین وزن شاخصها در سه مؤلفه مواجهه، حساسیت و ظرفیت سازگاری به ترتیب به LST، شبکه جمعآوری آبهای سطحی و دسترسی به خدمات آتشنشانی و درمانی تعلق دارد. رویهمگذاری لایهها نشان میدهد حدود 40 درصد بافتهای مسکونی ناکارآمد در سطح تابآوری پایین قرار دارند و کمترین تابآوری در محلات غربی طیب-کفیشه، سلیج شرقی، سده و جمشیدآباد دیده میشود. نتیجهگیری: تابآوری پایین ناشی از همزمانی مواجهه و حساسیت بالا (گرمای سطحی، ریسک سیلاب، تراکم و فرسودگی، کمبود فضاهای باز) و در برخی موارد ظرفیت سازگاری ناکافی است؛ بنابراین راهبردها بر کاهش مواجهه و حساسیت (بهبود دفع آبهای سطحی، اصلاح کالبد و معابر، افزایش فضای سبز و راهکارهای طبیعتمحور) و تقویت خدمات و ظرفیت نهادی-اجتماعی با تمرکز بر محلات کمتابآور تأکید میکند.
Ebrahimnia F, Panahi M. (2025). Urban resilience under climate stressors: an indicator-based assessment in Abadan’s deteriorated areas through ESA assessment framework. Natural Disasters. 1(4), URL: http://disaster.ndri.ac.ir/article-1-64-fa.html
ابراهیم نیا فاطمه، پناهی مبین.(1404). تابآوری شهری تحت عوامل تنشزای اقلیمی: ارزیابی شاخصمحور در بافتهای ناکارآمد آبادان مبتنی بر چهارچوب ESA سوانح طبیعی 1 (4)
