|
ادراک اجتماع محلی از وقوع فرونشست زمین در نواحی روستایی مورد مطالعه : دهستان زهرای بالا (شهرستان بوئین زهرا)
|
زینب ولی پور  ، فرهاد عزیزپور* ، اصغر طهماسبی |
| دانشگاه خوارزمی |
|
|
چکیده: (57 مشاهده) |
هدف: این پژوهش کیفی با هدف کاوش درک اجتماع محلی از علل، پیامدها و راهکارهای مقابله با فرونشست زمین در سه روستای آسیبپذیر (خونان، عصمتآباد، صدرآباد) واقع در دهستان زهرای بالا، شهرستان بوئین زهرا، ایران انجام شده است.
روششناسی: رویکرد پژوهش، پدیدارشناسی و روش پژوهش کیفی در چارچوب پارادایم تفسیری-برساختی بود. شرکتکنندگان ۱۶ نفر از ساکنان بومی بودند که با نمونهگیری هدفمند تا دستیابی به اشباع نظری انتخاب شدند. دادهها با مصاحبههای نیمهساختاریافته گردآوری و با استفاده از کدگذاری باز، محوری و گزینشی تحلیل شد. اعتمادپذیری یافتهها با معیارهای چهارگانه گوبا و لینکلن تأمین گردید.
یافتهها: از دیدگاه اجتماع محلی، «ضعف نهادی-مدیریتی» (برداشت بیرویه آب، حفر چاههای غیرمجاز، نبود نظارت مؤثر) به عنوان عامل اصلی فرونشست زمین شناسایی شد. همچنین مشارکت کنندگان ضمن ادراک سه دسته پیامد اقتصادی (تضعیف معیشت و کاهش بهرهوری کشاورزی)، اجتماعی-فرهنگی (مهاجرت و کاهش جمعیت) و کالبدی (تخریب زیرساختها) بر راهکارهای پیشنهادی شامل فرهنگسازی، حمایت دولتی، اصلاح الگوی کشت و تنوعبخشی به منابع آب تاکید داشتند.
نتیجهگیری: این یافتهها در تضاد آشکار با مطالعات صرفاً زمینشناسی است که عوامل طبیعی را در وقوع فرونشست برجسته میکنند. از نظر نظری، دانش بومی روستاییان در مورد این مخاطره ساختاری نظاممند دارد، اما ادراک خطر به تنهایی برای تغییر رفتار کافی نیست و عوامل ساختاری (حمایت مالی دولت، نظارت مؤثر) نقش تعیینکنندهتری ایفا میکنند. بر این اساس، به سیاستگذاران پیشنهاد میشود تقویت نظارت بر چاههای غیرمجاز، اصلاح الگوی کشت و ارائه تسهیلات برای آبیاری قطرهای را در اولویت قرار دهند.
|
|
| واژههای کلیدی: ادراک اجتماع محلی، فرونشست زمین، آسیبپذیری روستایی، شهرستان بوئین زهرا. |
|
|
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي
دریافت: 1405/2/13 | پذیرش: 1405/2/16
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال پیام به نویسنده مسئول |
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
