گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
چکیده: (328 مشاهده)
هدف: این پژوهش کیفی با هدف کاوش درک اجتماع محلی از علل، پیامدها و راهکارهای مقابله با فرونشست زمین در سه روستای آسیبپذیر (خونان، عصمتآباد، صدرآباد) واقع در دهستان زهرای بالا، شهرستان بوئینزهرا، ایران انجام شده است. روش پژوهش: رویکرد پژوهش، پدیدارشناسی و روش پژوهش کیفی در چهارچوب پارادایم تفسیری-برساختی بود. شرکتکنندگان ۱۶ نفر از ساکنان بومی بودند که با نمونهگیری هدفمند تا دستیابی به اشباع نظری انتخاب شدند. دادهها با مصاحبههای نیمهساختاریافته گردآوری و با استفاده از کدگذاری باز، محوری و گزینشی تحلیل شد. اعتمادپذیری یافتهها با معیارهای چهارگانه گوبا و لینکلن تأمین شد. یافتهها: از دیدگاه اجتماع محلی، «ضعف نهادی-مدیریتی» (برداشت بیرویه آب، حفر چاههای غیرمجاز، نبود نظارت مؤثر) بهعنوان عامل اصلی فرونشست زمین شناسایی شد. همچنین مشارکتکنندگان ضمن ادراک سه دسته پیامد اقتصادی (تضعیف معیشت و کاهش بهرهوری کشاورزی)، اجتماعی-فرهنگی (مهاجرت و کاهش جمعیت) و کالبدی (تخریب زیرساختها) بر راهکارهای پیشنهادی شامل فرهنگسازی، حمایت دولتی، اصلاح الگوی کشت و تنوعبخشی به منابع آب تأکید داشتند. نتیجهگیری: این یافتهها در تضاد آشکار با مطالعات صرفاً زمینشناسی است که عوامل طبیعی را در وقوع فرونشست برجسته میکنند. ازنظر نظری، دانش بومی روستائیان در مورد این مخاطره ساختاری نظاممند دارد، اما ادراک خطر بهتنهایی برای تغییر رفتار کافی نیست و عوامل ساختاری (حمایت مالی دولت، نظارت مؤثر) نقش تعیینکنندهتری ایفا میکنند. بر این اساس، به سیاستگذاران پیشنهاد میشود تقویت نظارت بر چاههای غیرمجاز، اصلاح الگوی کشت و ارائه تسهیلات برای آبیاری قطرهای را در اولویت قرار دهند.
Valipour Z, Azizpour F, Tahmasebi A. (2025). Local community perception of land subsidence occurrence in rural areas; case study: Bala Zahra rural district Buin Zahra county, Iran. Natural Disasters. 1(4), URL: http://disaster.ndri.ac.ir/article-1-65-fa.html
ولی پور زینت، عزیزپور فرهاد، طهماسبی اصغر.(1404). ادراک اجتماع محلی از وقوع فرونشست زمین در نواحی روستایی؛ مطالعه موردی: دهستان زهرای بالا شهرستان بوئینزهرا سوانح طبیعی 1 (4)
