Natural Disasters

en مفهوم‌سازی استعاری پاندمی (اپیدمی) در آثار علمی و ادبی، با نگاهی به پاندمی کرونا Metaphorical Conceptualization of Pandemics (Epidemics) in Scientific and Literary Works, with a Focus on the COVID-19 Pandemic. تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">هدف: هدف این پژوهش بررسی شیوه‌های مفهوم‌سازی پاندمی در آثار ادبی و نوشته‌های علمی-پژوهشی است. در این مطالعه، استعاره‌های مفهومی، مجازهای مفهومی و موارد حس‌آمیزی مرتبط با بیماری، درد و عواطف انسانی تحلیل می‌شود تا نشان داده شود که چگونه ذهن انسان پدیده انتزاعی و پیچیده‌ای مانند همه‌گیری را به کمک سازوکارهای شناختی مشترک قابل‌فهم می‌سازد. روش پژوهش: داده‌های زبانی به‌صورت دستی از هفت متن شامل چند اثر ادبی ترجمه‌شده در حوزه اپیدمی‌ها و سه مجموعه مقاله مرتبط با دوران شیوع کووید–۱۹ استخراج شد. تحلیل داده‌ها در چهارچوب زبان‌شناسی شناختی و بر اساس نظریه استعاره مفهومی و مجاز مفهومی انجام گرفت. تمام استعاره‌ها و مجازهای به‌کاررفته بر اساس حوزه‌های مبدأ پرتکرار -ازجمله «دشمن»، «انسان»، «موجود زنده»، «آلودگی» و «شیء»- طبقه‌بندی و با یکدیگر مقایسه شدند. همچنین تعبیرهای مربوط به احساسات، درد و نمودهای حس‌آمیزی در دو پیکره بررسی شد. یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان می‌دهد که با وجود تفاوت‌های ماهوی میان گفتمان ادبی و علمی، هر دو از الگوهای مفهومی یکسانی برای بازنمایی و فهم بیماری بهره می‌برند. استعاره‌های «بیماری دشمن است» و «بیماری انسان است» بالاترین فراوانی را دارند؛ در این میان نگاشت اخیر، متنوع‌ترین ساخت‌ها را ایجاد می‌کند، زیرا بیماری را در قالب موجودی با نقش‌ها، رفتارها و ویژگی‌های انسانی قابل‌درک می‌کند. علاوه بر این، استعاره‌های مرتبط با ترس، درد، رنج، ناامیدی و سایر عواطف در هر دو پیکره به‌طور نظام‌مند مشاهده می‌شود و نشان‌دهنده مشابهت در بازتاب تجربه‌های روانی و جسمیِ دوران همه‌گیری است. مجازهای مفهومی نیز، به‌ویژه در متن‌های علمی، در بازنمایی روند شیوع، پیامدها و آمار بیماری نقشی اساسی دارند. نتیجه‌گیری: تحلیل انجام‌شده نشان می‌دهد که مفهوم‌سازی پاندمی، بر پایه سازوکارهای شناختی مشترک میان انواع گفتمان‌ها استوار است. انسان‌وارسازی بیماری و چهارچوب‌بندی آن در قالب جنگ، ابزارهای مؤثری برای ساده‌سازی و ملموس کردن پدیده‌ای نادیدنی و تهدیدکننده مانند ویروس هستند. این نتایج اهمیت آگاهی از پیامدهای اجتماعی و روانی استعاره‌ها را در گفتمان پزشکی، سیاست‌گذاری، رسانه و ادبیات برجسته می‌سازد و نشان می‌دهد که انتخاب استعاره می‌تواند بر نحوه فهم جامعه از بحران‌های سلامت تأثیرگذار باشد. پیشنهاد می‌شود که مطالعات آینده الگوهای مفهوم‌سازی را در زبان‌ها و فرهنگ‌های دیگر نیز بررسی کنند.</div> <div style="text-align: justify;">Objective: This study examines how pandemics are conceptualized through conceptual metaphors, metonymies, and synesthetic expressions in literary works and scholarly writings, to reveal shared cognitive mechanisms in representing disease and emotional experiences. Method: Linguistic data were manually extracted from seven texts, including translated literary narratives on epidemics and academic essays on COVID-19. Using the framework of cognitive linguistics, all metaphorical and metonymic expressions were categorized based on major source domains such as ENEMY, HUMAN, LIVING BEING, and CONTAMINATION. Results: Analysis shows that both literary and scientific texts rely on similar conceptual structures. The metaphors DISEASE IS AN ENEMY and DISEASE IS A HUMAN are most frequent, with the latter displaying the greatest diversity. Emotional and sensory metaphors—particularly those related to fear, pain, and distress—appear consistently across both corpora. Conclusion: Pandemic conceptualization is shaped by stable and shared cognitive patterns across genres. Personification and war metaphors play a central role in making the abstract concept of disease comprehensible, underscoring the importance of using metaphors mindfully in public, medical, and media discourse.  </div> استعاره مفهومی, مجاز مفهومی, گفتمان پاندمی, زبان شناسی شناختی, تحلیل ادبی Conceptual Metaphor, Conceptual Metonymy, Pandemic Discourse, Cognitive Linguistics, Literary Analysis 23 42 http://disaster.ndri.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-103-1&slc_lang=en&sid=1 Shahed Zandiehrad شاهد زندیه‌راد szandiehrad@gmail.com 1003194753284600207 1003194753284600207 Yes Department of Linguistics, Faculty of Languages, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. گروه زبان‌شناسی، دانشکده زبان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران. Fatemeh Tabari فاطمه تبری P.pennyroyal@yahoo.com 1003194753284600208 1003194753284600208 No Department of Linguistics, Research Institute for Humanities and Cultural Studies (RIHCS), Tehran, Iran. گروه زبان‌شناسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران.