fa پیش‌بینی مخاطرات ناشی از حضور گسل‌ها در مسیر تونل‌ها؛ مطالعه موردی: تونل‌های منطقه سوم آزادراه تهران- شمال تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;"><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="font-family:&quot;B Mitra&quot;">هدف:</span></span></b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="font-family:&quot;B Mitra&quot;"> احداث تونل‌های بلند و عمیق در ایران در نواحی کوهستانی همراه با فعالیت‌های تکتونیکی، به دلیل وجود ساختارهای زمین‌ساختی پیچیده نظیر گسل‌ها با چالش‌های زمین‌شناسی و دشواری‌های حفاری همراه است. از سوی دیگر، بررسی ویژگی‌های زمین‌شناسی مهندسی و ژئوتکنیکی سنگ‌های گسلی به دلیل دشواری نمونه‌برداری و ماهیت ناهمگن آن‌ها بسیار چالش‌برانگیز است. ازاین‌رو، شناسایی گسل‌ها و پیش‌بینی رفتار آن‌ها در فرایند حفاری تونل از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. پیش‌بینی دقیق این رفتارها می‌تواند در جلوگیری از تأخیرهای طولانی‌مدت و افزایش زمان و هزینه بسیار مؤثر باشد.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;"><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="font-family:&quot;B Mitra&quot;">روش پژوهش:</span></span></b> <span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="font-family:&quot;B Mitra&quot;">در این مقاله سعی شده است تا با شناسایی مهم‌ترین گسل‌ها در مسیر پروژه‌های تونلی منطقه سوم آزادراه تهران- شمال و با بهره‌گیری از چهارچوب رده‌بندی مخاطرات زمین‌شناسی پهنه‌های گسلی در تونل‌ها، طبقه‌بندی گسل‌ها انجام گردد. در این رده‌بندی، احتمال وقوع مخاطرات زمین‌شناسی اصلی مرتبط با پهنه‌های گسلی در پروژه‌های تونل‌سازی شامل هجوم آب، ریزش کلی تونل، ناپایداری سینه‌کار و لهیدگی بر اساس پارامترهای مؤثر نظیر لیتولوژی، کیفیت سنگ، فشار آب، ارتفاع روباره، قطر تونل، اهمیت گسل و جهت‌گیری نسبی گسل ارزیابی می‌شود که به تفاوت‌های رفتاری هر یک از گسل‌ها در تونل‌های مختلف و وابستگی آن‌ها به شرایط زمین‌شناسی و فنی خاص هر پروژه اشاره دارد.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;"><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="font-family:&quot;B Mitra&quot;">یافته‌ها:</span></span></b> <span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="font-family:&quot;B Mitra&quot;">شاخص‌های خطر زمین‌شناسی برآورد‌شده در این پژوهش برای هر یک از گسل‌های شناسایی‌شده مهم در پروژه شامل گسل‌های چیتن-دزبن، دشت‌نظیر-ناتر و مرزن‌آباد نشان می‌دهد که این گسل‌ها چالش‌های جدی برای تونل‌های عبوری از آن‌ها شامل تونل‌های شماره 1، 6 و 10 محسوب خواهند شد. در میان این گسل‌ها، گسل چیتن-دزبن به‌عنوان چالش‌برانگیزترین زون گسلی شناسایی شده است.</span></span></span></span></span></span><br> <b><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="font-family:&quot;B Mitra&quot;">نتیجه‌گیری: </span></span></b><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="font-family:&quot;B Mitra&quot;">بر اساس نتایج ارزیابی‌ها و پیش‌بینی‌ها، گسل‌های موردمطالعه در رده گسل‌های بحرانی و بسیار بحرانی طبقه‌بندی می‌شوند؛ بنابراین پیشنهاد می‌شود تمهیدات لازم برای عبور از این پهنه‌های گسلی بحرانی در نظر گرفته شود. </span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="font-size:12pt"><b><span style="font-size:9.0pt">Objective</span></b><span style="font-size:9.0pt">: The construction of long and deep tunnels in mountainous areas where complex tectonic structures such as fault zones are active, is associated with geological challenges and excavation difficulties. On the other hand, studying the geological and geotechnical characteristics of the fault rocks is challenging because of the difficulty of sampling and their heterogeneous nature. Therefore, detection of faults and prediction of their behavior in tunnel excavation are of great importance. Accurate prediction of these behaviors can be effective in preventing long term delays and increasing time and cost.</span></span><br> <span style="font-size:12pt"><b><span style="font-size:9.0pt">Method</span></b><span style="font-size:9.0pt">: In this paper, we attempted to identify the most important faults in tunnel projects in the third zone of Tehran- North Freeway and to classify the faults them using a new geological hazards classification framework, recently proposed for the long and deep tunneling projects. In this classification, the probability of occurrence of major geological hazards related to fault zones in tunneling projects including water inflow, collapse of tunnel, instability of the tunnel face and squeezing are evaluated based on effective parameters such as lithology, rock quality, overburden, tunnel diameter, fault specifications and relative orientation of fault.</span></span><br> <span style="font-size:12pt"><b><span style="font-size:9.0pt">Results</span></b><span style="font-size:9.0pt">: The estimated geological hazard indices for each of the important identified faults in the project including, DashteNazir- Nater, Chiten- Dozbon and MarzanAbad faults show that these faults will considered as serious challenges for tunnels through them including tunnels no. 1 , 6 and 10. Among these faults, Chiten- Dozbon fault is is known as the most challenging fault zone.</span></span><br> <b><span style="font-size:9.0pt">Conclusions</span></b><span style="font-size:9.0pt">: Based on the results of evaluation and prediction of this study the identified faults are classified as extremely problematic and very problematic faults. Therefore, it is suggested to consider necessary arrangements during construction for crossing these critical fault zones. </span></span></span></div> پهنه گسلی, رده‌بندی گسل‌ها, مخاطرات زمین‌شناسی, تونل‌سازی. Fault Zone, Fault Classification, Geological Hazaards, Tunneling. 0 0 http://disaster.ndri.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-29-11&slc_lang=fa&sid=1 Jafar Hassanpour جعفر حسن پور hassanpour@ut.ac.ir 1003194753284600236 1003194753284600236 Yes School of Geology, College of Science, University of Tehran, Tehran, Iran گروه زمین‌شناسی مهندسی و زمین‌ساخت، دانشکده زمین‌شناسی، دانشکدگان علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Fatemeh Shayan فاطمه شایان f.shayan@modares.ac.ir 1003194753284600237 1003194753284600237 No Department of Engineering Geology, Faculty of Basic Sciences, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran. گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. Ali Uromeihy علی ارومیه‌ای uromeiea@modares.ac.ir 1003194753284600238 1003194753284600238 No Department of Engineering Geology, Faculty of Basic Science, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran. گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.