Natural Disasters

fa مدلسازی و تحلیل عوامل مؤثر در مدیریت پسماند شهری؛ مطالعه موردی: شهر رودبار با رویکرد SEM Modeling and analyzing the factors affecting urban waste management; case study: Rudbar city using structural equation modeling (SEM) تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">هدف: هدف پژوهش حاضر، مدلسازی و تحلیل عوامل مؤثر بر مدیریت پسماند شهری با مطالعه موردی شهر رودبار و با رویکرد مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) است. امروزه مدیریت پسماند یکی از چالش‌های اساسی مدیریت شهری به شمار می‌رود؛ به‌ویژه در شهرهای میان‌راهی نظیر رودبار که با حجم بالایی از تردد روزانه و زباله ناشی از فعالیت‌های تجاری و گردشگری مواجه هستند. شناخت عوامل مؤثر بر کارآمدی سیستم‌های دفع و جمع‌آوری پسماند می‌تواند راه‌گشای برنامه‌ریزی بهتر در جهت توسعه پایدار شهری باشد. روش پژوهش: از نوع ترکیبی (آمیخته کیفی–کمی) است. در بخش کیفی، از تکنیک دلفی و مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با 10 نفر از خبرگان حوزه مدیریت شهری، محیط‌زیست و پسماند استفاده شد. گزینش آنان به‌صورت هدفمند و بر اساس معیارهای تخصصی انجام گرفت. داده‌های کیفی با استفاده از روش کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند و عوامل اولیه مؤثر بر مدیریت پسماند استخراج گردید. در بخش کمی، جامعه آماری پژوهش شامل شهروندان و مغازه‌داران شهر رودبار است. از میان آنان تعداد 384 نفر به روش تصادفی در دسترس انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخته گردآوری و با نرم‌افزار Smart PLS3 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها: نتایج مدل‌سازی معادلات ساختاری بیانگر آن است که پنج عامل اصلی شامل: مدیریت تفکیک زباله از مبدأ، مدیریت و پشتیبانی بخش دولتی، مدیریت آگاهی همگانی، مدیریت آگاهی اختصاصی و مکانیزه‌نمودن سیستم‌های دفع زباله بر مدیریت دفع پسماند شهری تأثیرگذار هستند. در میان این عوامل، مکانیزه‌کردن سیستم‌های دفع زباله دارای بیشترین میزان تأثیر است، در حالی‌که مدیریت آگاهی اختصاصی کمترین میزان تأثیر را بر عملکرد کلی مدیریت پسماند شهری دارد. این یافته نشان‌دهنده اهمیت زیرساختی فناوری و تجهیز سامانه‌های جمع‌آوری، حمل و دفع زباله در کارآمدی مدل مدیریت پسماند شهری است. نتیجه‌گیری: می‌توان گفت که با استقرار سیستم‌های مکانیزه، توسعه ماشین‌آلات تخصصی، آموزش و آگاهی‌رسانی عمومی و حمایت نهادی بخش دولتی، می‌توان زمینه مؤثری برای ارتقای کارایی مدیریت پسماند شهری در رودبار فراهم ساخت. نتایج حاصل از این تحقیق ضمن تبیین وضعیت موجود، پیشنهادات کاربردی برای سیاست‌گذاران محلی و مدیران شهری ارائه می‌دهد تا در قالب برنامه‌های جامع و پایدار، مدیریت پسماند شهری را بهینه نمایند.</div> <div style="text-align: justify;">Objective: This study aims to model and analyze the factors influencing urban waste management in Rudbar City using the Structural Equation Modeling (SEM) approach. Urban waste management has become one of the major challenges of urban governance, particularly in transit cities such as Rudbar, which experience substantial daily traffic and generate considerable volumes of waste due to commercial and tourism-related activities. Identifying the factors affecting the efficiency of waste collection and disposal systems can provide valuable insights for sustainable urban planning and management. Method: This research employed a mixed-methods (qualitative–quantitative) design. In the qualitative phase, the Delphi technique and semi-structured interviews were conducted with ten experts in urban management, environmental management, and solid waste management. Participants were selected through purposive sampling based on their professional expertise. Qualitative data were analyzed using open, axial, and selective coding to identify the primary factors affecting urban waste management. In the quantitative phase, the statistical population consisted of residents and shopkeepers in Rudbar City. A total of 384 respondents were selected using convenience random sampling. Data were collected through a researcher-developed questionnaire and analyzed using SmartPLS 3 software. Results: The results of the structural equation modeling revealed that five major factors significantly influence urban waste management: source separation of solid waste, governmental management and institutional support, public awareness management, specialized awareness management, and the mechanization of waste disposal systems. Among these factors, the mechanization of waste disposal systems exerted the strongest effect, whereas specialized awareness management showed the weakest impact on the overall performance of urban waste management. These findings highlight the critical role of technological infrastructure and the modernization of waste collection, transportation, and disposal systems in enhancing the effectiveness of urban waste management. Conclusions: The findings suggest that implementing mechanized waste management systems, expanding specialized equipment and machinery, enhancing public education and awareness, and strengthening institutional support from the public sector can substantially improve the efficiency of urban waste management in Rudbar. In addition to providing a comprehensive understanding of the current situation, this study offers practical recommendations for local policymakers and urban managers to optimize urban waste management through integrated and sustainable planning.  </div> پسماند, مدیریت پسماند, مدیریت دفع پسماند, شهر رودبار. Waste, Waste Management, Waste Disposal Management, Rudbar City. 83 96 http://disaster.ndri.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-29-12&slc_lang=fa&sid=1 Karamatollah Ziari کرامت اله زیاری zayyari@ut.ac.ir 1003194753284600363 1003194753284600363 Yes Department of Human Geography and Planning, Faculty of Geography, University of Tehran, Tehran, Iran. گروه جغرافیای انسانی وبرنامه ریزی، دانشکده جفرافیا، دانشگاه تهران، ایران. Rouzegar Aghazadeh kokaneh روزگار آقازاده کوکنه 1003194753284600364 1003194753284600364 No Department of Geography and Urban Planning, Caspian International Campus, University of Tehran, Tehran, Iran. گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده پردیس بین‌المللی کاسپین، دانشگاه تهران، ایران.