Natural Disasters

fa نقش و تحلیل ذی‌نفعان در نظام مدیریت بحران کشور The Role and Analysis of Stakeholders in the National Disaster Management System تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">هدف: مدیریت سوانح و بحران و نیز سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی در زمینه کاهش خطر حوادث و سوانح به دلیل ماهیت چندبعدی، میان‌رشته‌ای و بازیگران متعدد، مستلزم مشارکت و هماهنگی طیف گسترده‌ای از ذی‌نفعان در سطوح مختلف حاکمیتی و اجتماعی است. تجربه بحران‌های اخیر نشان می‌دهد که نبود درک روشن از نقش، قدرت و منافع ذی‌نفعان می‌تواند منجر به ناهماهنگی، تداخل وظایف و کاهش اثربخشی اقدامات شود. هدف این پژوهش، تحلیل و تبیین نقش و جایگاه ذی‌نفعان متعدد در نظام مدیریت بحران کشور و ارائه چهارچوبی تحلیلی برای دسته‌بندی و مدیریت هدفمند آن‌ها در مراحل مختلف فرایند مدیریت بحران شامل پیشگیری و کاهش خطر، آمادگی، پاسخ، بازسازی و بازتوانی است. روش پژوهش: این پژوهش ازنظر ماهیت، کاربردی و ازنظر روش، کیفی با رویکرد مطالعه موردی است و نظام مدیریت بحران ایران را موردمطالعه و بررسی قرار می‌دهد. در مرحله نخست، با اتکا به اسناد بالادستی، قوانین و مقررات مرتبط، به‌ویژه قانون مدیریت بحران کشور، فهرستی از ذی‌نفعان اصلی و همکار شناسایی شد. سپس داده‌ها از‌طریق تشکیل گروه‌های متمرکز و برگزاری کارگاه‌های مشورتی با حضور خبرگان حوزه مدیریت بحران و نمایندگان دستگاه‌های اجرایی گردآوری گردید. تحلیل داده‌ها با استفاده از ماتریس قدرت-منفعت انجام شد تا سطح تأثیرگذاری و میزان منافع هر یک از ذی‌نفعان در مراحل مختلف مدیریت بحران تبیین شود. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در هر یک از مراحل فرایند مدیریت بحران، ذی‌نفعان را می‌توان در چهار گروه اصلی با سطوح متفاوت قدرت و منفعت طبقه‌بندی کرد. این گروه‌ها شامل ذی‌نفعان کلیدی با قدرت و منفعت بالا، ذی‌نفعان دارای قدرت بالا و منفعت کم، ذی‌نفعان با قدرت کم و منفعت بالا و درنهایت ذی‌نفعان با قدرت و منفعت پایین هستند. برای هر یک از این گروه‌ها، استراتژی‌های متفاوتی نظیر مشارکت فعال و مستمر، جلب رضایت و اطلاع‌رسانی هدفمند، توانمندسازی و مشارکت معنادار یا مشارکت حداقلی قابل‌تعریف است. نتیجه‌گیری: نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که به‌کارگیری نظام‌مند تحلیل ذی‌نفعان و استفاده از ماتریس قدرت-منفعت می‌تواند نقش مهمی در ارتقای هماهنگی بین‌بخشی، شفاف‌سازی نقش‌ها و افزایش کارآمدی و اثربخشی نظام مدیریت بحران ایفا کند. این رویکرد، علاوه بر تقویت بنیان‌های نظری مدیریت بحران، می‌تواند به‌عنوان ابزاری عملی برای سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری در تمامی فرایند مدیریت بحران (قبل، حین و پس از بحران) مورداستفاده قرار گیرد.  </div> <h3 data-end="129" data-start="109" style="text-align: justify;">Objective: Disaster and crisis management, as well as policymaking and planning for disaster risk reduction, due to their multidimensional and interdisciplinary nature and the involvement of multiple actors, require the participation and coordination of a wide range of stakeholders across different governance and societal levels. Recent crisis experiences indicate that a lack of clear understanding of stakeholders’ roles, power, and interests can lead to poor coordination, overlap of responsibilities, and reduced effectiveness of interventions. This study aims to analyze and clarify the roles and positions of multiple stakeholders within the national disaster management system and to propose an analytical framework for their classification and systematic management across the different phases of the disaster management cycle, including prevention and risk reduction, preparedness, response, recovery, and rehabilitation. Method: In terms of purpose, this research is applied, and methodologically it adopts a qualitative approach based on a case study of Iran’s disaster management system. In the first stage, relying on upstream policy documents, relevant laws and regulations—particularly the National Disaster Management Law—a list of primary and supporting stakeholders was identified. Subsequently, data were collected through focus group discussions and consultative workshops involving experts in disaster management and representatives of executive agencies. Data analysis was conducted using the power–interest matrix to determine the level of influence and the extent of interests of each stakeholder across different phases of disaster management. Results: The findings reveal that in each phase of the disaster management process, stakeholders can be categorized into four main groups with varying levels of power and interest: key stakeholders with high power and high interest; stakeholders with high power but low interest; stakeholders with low power but high interest; and stakeholders with both low power and low interest. For each group, distinct strategies can be defined, including active and continuous engagement, keeping stakeholders satisfied and providing targeted information, empowerment and meaningful participation, and minimal engagement. Conclusions: The results indicate that the systematic application of stakeholder analysis and the use of the power–interest matrix can play a significant role in enhancing inter-organizational coordination, clarifying roles, and improving the efficiency and effectiveness of the disaster management system. In addition to strengthening the theoretical foundations of disaster management, this approach can serve as a practical tool for policymaking, planning, and decision-making throughout all phases of the disaster management cycle (pre-, during, and post-disaster).</h3> رویکرد ذی‌نفعان متعدد, مدیریت بحران, تحلیل ذی‌نفعان, ماتریس قدرت-منفعت. Multi-stakeholder approach, Disaster management, Stakeholder analysis, Power–interest matrix. 0 0 http://disaster.ndri.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-29-13&slc_lang=fa&sid=1 Morteza Jafari مرتضی جعفری Jafari.ndri@gmail.com 1003194753284600260 1003194753284600260 Yes Structural Strengthening and Rehabilitation Research Group, Natural Disasters Research Institute, Tehran, Iran. گروه پژوهشی مقاوم‌سازی و بازسازی سازه‌ها، پژوهشکده سوانح طبیعی، تهران، ایران. Maryam Sedghi مریم صدقی sedghimagi1360@gmail.com 1003194753284600261 1003194753284600261 No Department of Disasters Management Research, Natural Disasters Research Institute, Tehran, Iran. گروه پژوهشی مدیریت بحران، پژوهشکده سوانح طبیعی، تهران، ایران.