Natural Disasters

fa تحلیل مکانی-زمانی فرونشست زمین دشت کوهدشت با بهره‌گیری از تکنیک SBAS-InSAR و تصاویر Sentinel-1 Spatiotemporal Analysis of Land Subsidence in the Koohdasht Plain Using the SBAS-InSAR Technique and Sentinel-1 Images تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">هدف: دشت کوهدشت در سال‌های اخیر به دلیل بهره‌برداری گسترده از منابع آب زیرزمینی و ویژگی‌های خاص زمین‌شناسی، با پدیده فرونشست زمین با نرخ‌های قابل‌توجه مواجه بوده است. این پژوهش با هدف پایش، کمی‌سازی و تحلیل نرخ و الگوی مکانی-زمانی فرونشست زمین در این دشت طی دو دوره زمانی 1396 تا 1401 و 1393 تا 1402، مقایسه نتایج آن‌ها و در کنار آن بررسی نشانه‌های سطحی نشست زمین انجام شده است. روش پژوهش: در این پژوهش از تکنیکSBAS-InSAR  در کنار داده‌های هیدروژئولوژیکی و زمین‌شناسی منطقه استفاده شده است. برای نیل به اهداف پژوهش، تصاویر گذر صعودی و نزولی ماهواره Sentinel-1 با استفاده از بسته نرم‌افزاری LiCSBAS  پردازش شدند. پس از اعمال تصحیحات جوی با بهره‌گیری از داده‌های GACOS، سری‌های زمانی جابه‌جایی سطح زمین در دو بازه زمانی پنج‌ساله و نه‌ساله استخراج شد. سپس نرخ سالانه فرونشست بر اساس نتایج SBAS محاسبه و الگوی مکانی فرونشست در سطح دشت با تلفیق اطلاعات هیدرولوژیکی و زمین‌شناسی موردبررسی قرار گرفت. یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که بیشینه نرخ سالانه فرونشست در بازه پنج‌ساله حدود ۹/5۹ میلی‌متر در سال و در بازه نه‌ساله حدود 9/71 میلی‌متر در سال برآورد شده است. با‌توجه‌به اینکه بازه نه‌ساله دوره زمانی طولانی‌تری را پوشش می‌دهد، نتایج این بازه به‌عنوان مبنای اصلی تجزیه‌وتحلیل انتخاب شد. بررسی‌ها حاکی از آن است که در بازه نه‌ساله، سال‌های 1393-۱۳۹4 و 13۹5-۱۳۹6 بیشترین میزان نشست تجمعی را نشان می‌دهند؛ این دوره‌ها به‌طور آشکار با افت سطح آب ثبت‌شده در هیدروگراف پیزومترهای منتخب امور عشایر و ساری همخوانی دارد و بیانگر ارتباط مستقیم میان افت تراز آب زیرزمینی و نرخ فرونشست است. الگوی توزیع مکانی فرونشست نیز تمرکز بیشترین مقادیر را در بخش‌های جنوبی، جنوب شرقی و جنوب غربی شهر کوهدشت نشان می‌دهد؛ مناطقی که با افت قابل‌توجه سطح آب زیرزمینی و ضخامت بالاتر رسوبات آبرفتی ریزدانه مطابقت دارند. نتیجه‌گیری: درمجموع، در آبخوان کوهدشت روند نوسان سالانه نرخ نشست از شرق به غرب کاهشی بوده و در انتهای بخش غربی به‌صورت پیوسته تداوم یافته است؛ وضعیتی که می‌تواند بیانگر کاهش ظرفیت آبخوان در بازیابی شرایط اولیه و افزایش آسیب‌پذیری این نواحی در برابر برداشت‌های مستمر آب زیرزمینی باشد. افزون بر این، یافته‌های این پژوهش نقش تعیین‌کننده عوامل هیدروژئولوژیکی و لیتولوژیکی در کنترل فرونشست دشت کوهدشت را تأیید کرده و کارایی روش‌های نوین سنجش‌ازدور، به‌ویژه تکنیک SBAS-InSAR را در پایش دقیق و مستمر مخاطرات زمین‌شناسی برجسته می‌سازد. </div> <div style="text-align: justify;">Objective: In recent years, the Koohdasht Plain has experienced significant land subsidence due to intensive groundwater exploitation and its distinctive geological characteristics. This study aims to monitor, quantify, and analyze the spatiotemporal rate and pattern of land subsidence across the plain over two time periods (2018–2023 and 2015–2024), to compare the results of these intervals, and to examine surface manifestations of ground deformation. Method: The SBAS-InSAR (Small Baseline Subset-Interferometric Synthetic Aperture Radar) technique was applied in conjunction with regional hydrogeological and geological data. Ascending and descending Sentinel-1 SAR images were processed using the LiCSBAS software package. After atmospheric phase correction using GACOS data, ground surface displacement time series were derived for five-year and nine-year intervals. Annual subsidence rates were then calculated from the SBAS results, and the spatial distribution of subsidence across the plain was evaluated through integration with hydrogeological and geological datasets. Results: The maximum annual subsidence rate was estimated at approximately 59.9 mm yr⁻¹ for the five-year period and 71.9 mm yr⁻¹ for the nine-year period. Given that the nine-year interval encompasses a longer observation window, its results were adopted as the primary basis for interpretation. Within this period, the years 2015–2016 and 2017–2018 exhibit the highest cumulative subsidence. These intervals show clear correspondence with groundwater-level declines recorded in hydrographs of the selected Omour-Ashayer and Sari piezometers, indicating a direct relationship between groundwater depletion and subsidence rates. The spatial distribution pattern reveals that the highest subsidence values are concentrated in the southern, southeastern, and southwestern sectors of Koohdasht City, coinciding with significant groundwater drawdown and thicker fine-grained alluvial deposits. Conclusions: Overall, within the Koohdasht aquifer, the annual variation in subsidence rate demonstrates a decreasing trend from east to west, while persistent subsidence continues in the westernmost sector. This pattern suggests a reduced capacity of the aquifer to recover its initial conditions and an increasing vulnerability to sustained groundwater extraction. Furthermore, the findings confirm the decisive role of hydrogeological and lithological factors in controlling land subsidence in the Koohdasht Plain and highlight the effectiveness of advanced remote sensing approaches—particularly the SBAS-InSAR technique—for accurate and continuous monitoring of geological hazards.</div> تکنیک تداخل‌سنجی سری-زمانی, سنجش‌ازدور, فرونشست, دشت کوهدشت, مخاطرات زمین‌شناسی. Multi-stakeholder Approach, Disaster Management, Stakeholder Analysis, Power–Interest Matrix. 0 0 http://disaster.ndri.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-118-1&slc_lang=fa&sid=1 Ava Osman pour آوا عثمان پور Ava.osmanpour@gmail.com 1003194753284600262 1003194753284600262 No Department of Geology, Faculty of Basic Sciences, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران. Peyman Heidarian پیمان حیدریان peyman.2012rs@gmail.com 1003194753284600263 1003194753284600263 Yes PhD in Space Technology Applications - Remote Sensing, Beijing, China. دکترای کاربردهای فناوری فضایی- سنجش از دور، پکن، چین. Seyed Davoud Mohammadi سید داود محمدی D.mohammadi@basu.ac.ir 1003194753284600264 1003194753284600264 No Department of Geology, Faculty of Basic Sciences, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran. گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران. Somayeh Fathtabar Firoozjaei سمیه فتح تبار فیروزجائی Fathtabar.s@gsi.ir 1003194753284600265 1003194753284600265 No Geological Survey and Mineral Exploration of Iran, Ahvaz, Iran. سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، اهواز، ایران. Ali Movahedian علی موحدیان Ali_movahedian@yahoo.com 1003194753284600266 1003194753284600266 No Department of Geology, Faculty of Sciences, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran. گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید چمران، اهواز، ایران. Habib Salehi حبیب صالحی Salehih7@gmail.com 1003194753284600267 1003194753284600267 No Geological Survey and Mineral Exploration of Iran, Ahvaz, Iran. سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، اهواز، ایران.