|
احصا و دسته‌بندی مؤلفه‌های طراحی اسکان موقت پس از سوانح: مرور نظام‌مند و تحلیل محتوای کیفی جهت‌دار
|
| سید امیرحسین گرکانی* |
|
|
|
چکیده: (1 مشاهده) |
هدف: به‌رغم وجود برنامه ملی بازسازی و بازتوانی، دستورالعمل‌های دستگاهی و تجربیات انباشته نهادهای مجری، طراحی اسکان موقت پس از سوانح در ایران فاقد چهارچوبی جامع، یکپارچه و مورد اجماع میان دستگاه‌ها از مؤلفه‌های طراحی است؛ خلأیی که به تقلیل‌گرایی کالبدی، گسست میان سطوح مقیاسی طراحی و ضعف در یادگیری از تجربیات انجامیده است. هدف پژوهش، شناسایی، استخراج، تجمیع و دسته‌بندی نظام‌مند مؤلفه‌های مؤثر بر طراحی اسکان موقت به‌عنوان مبنای مفهومی تدوین ضوابط و دستورالعمل‌های اجرایی است.
روش پژوهش: پژوهش کاربردی و مبتنی بر مرور نظام‌مند ادبیات بر پایه رهنمود پریزما ۲۰۲۰ و تحلیل محتوای کیفی جهت‌دار است. از ۴۸۶ رکورد شناسایی‌شده، ۹۶ منبع شامل استانداردهای بین‌المللی، مقالات علمی، اسناد ملی و گزارش‌های پژوهشی و ارزیابی تجربیات وارد تحلیل شدند. کدگذاری در سه مرحله باز، محوری و گزینشی انجام شد (توافق نهایی میان کدگذاران ۹۱ درصد) و نظام حاصل با بازبینی خبرگان و آزمون کفایت پوششی اعتبارسنجی شد.
یافته‌ها: ۶۱۲ کد اولیه به ۱۲۷ مؤلفه نهایی در ۵ دسته اصلی و ۱۹ زیردسته تقلیل یافت: کالبدی - فنی (۴۶)، محیط‌زیستی (۱۷)، اجتماعی - فرهنگی (۲۴)، اقتصادی (۱۴) و مدیریتی - نهادی (۲۶). حدود ۶۴ درصد مؤلفه‌ها خارج از دسته کالبدی - فنی قرار دارند و پرارجاع‌ترین مؤلفه در پیکره منابع بررسی‌شده، نزدیکی سایت به محل سکونت پیشین با ۷۱ ارجاع، ماهیتی اجتماعی - فضایی دارد. ۷۲ درصد مؤلفه‌ها بر مقطع پیش از سانحه دلالت دارند و بر پایه معیارهای صریح اولویت‌بندی، ۴۵ مؤلفه در بالاترین سطح اولویت قرار گرفتند.
نتیجه‌گیری: طراحی اسکان موقت مسئله‌ای چندبُعدی است و فروکاستن آن به مشخصات فنی واحد، بخش عمده مسئله را نادیده می‌گیرد. بخش مهمی از کیفیت نهایی در تصمیمات دوره آمادگی رقم می‌خورد و در اسناد ملی بررسی‌شده، سازوکار مصوب فرادستگاهی برای حکمروایی و هماهنگی اسکان موقت شناسایی نشد. |
|
| واژه‌های کلیدی: اسکان دوره انتقال، اسکان موقت، مسکن پس از سانحه، بازیابی پس از سانحه، مؤلفه‌های طراحی، مرور نظام‌مند. |
|
|
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي
دریافت: 1405/7/11 | پذیرش: 1405/7/11 | انتشار: 1405/7/11
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال پیام به نویسنده مسئول |
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
