|
پهنهبندی و تحلیل الگوهای فضایی–زمانی آلودگی هوای شهر تهران با تلفیق دادههای سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS)
|
| SAHAR DANYALI*، یاسمن قربانی |
|
|
|
چکیده: (36 مشاهده) |
هدف:
هدف این پژوهش، پهنهبندی و تحلیل فضایی–زمانی آلودگی هوای شهر تهران با استفاده از تلفیق دادههای ماهوارهای و سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) بهمنظور شناسایی الگوهای مکانی توزیع آلایندهها، تعیین مناطق بحرانی و بررسی روابط آماری میان شاخصهای محیطی و آلایندههای اصلی هوا طی دوره زمانی ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۳ است. تمرکز اصلی پژوهش بر درک تفاوت الگوی آلایندههای اولیه و آلاینده ثانویه ازن در مقیاس مناطق ۲۲گانه شهر تهران قرار دارد.
روش پژوهش:
این مطالعه از نوع کاربردی با رویکرد توصیفی–تحلیلی است. دادههای مورد استفاده شامل تصاویر ماهوارهای Landsat برای استخراج شاخصهای محیطی دمای سطح زمین(LST)، شاخص پوشش گیاهی(NDVI)، آلبدو و مؤلفه طیفی VBSWIR و دادههای ماهواره Sentinel-5P برای استخراج غلظت ستونی آلایندههای گازیCO₂، NO₂،SO₂ و O₃ است. پس از انجام مراحل پیشپردازش، نقشههای شاخصهای محیطی و آلایندهها تولید و میانگینگیری مکانی آنها در سطح مناطق ۲۲گانه انجام شد. پهنهبندی فضایی صرفاً با هدف نمایش الگوهای مکانی صورت گرفت و تحلیل روابط میان متغیرها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون انجام شد. کلیه مراحل پردازش و تحلیل در محیط نرمافزارهای ENVI،ArcGIS Pro و Google Earth Engine اجرا گردید.
یافتهها:
نتایج نشان داد آلودگی هوا در شهر تهران دارای الگوی فضایی ناهمگون اما پیوسته است. آلایندههای اولیهCO₂، NO₂ عمدتاً در مناطق مرکزی، شمال و شرق و بیشترین مقادیرSO₂ در مناطق جنوبی و جنوبشرقی شهر تهران تمرکز دارند. در مقابل، آلاینده ثانویه O₃ الگوی فضایی متفاوتی نشان داده و مقادیر بالاتر آن عمدتاً در مناطق جنوبی و مرکزی شهر مشاهده شد. نتایج تحلیل همبستگی پیرسون حاکی از وجود روابط آماری معنادار میان شاخصهای محیطی و آلایندههاست؛ بهگونهای که LST با آلایندههای اولیه رابطه معکوس و با O₃ رابطه مستقیم قوی نشان میدهد، در حالی که NDVI عمدتاً با کاهش غلظت آلایندهها همراه است.
نتیجهگیری:
بر اساس یافتهها، آلودگی هوای تهران پدیدهای چندعاملی و حاصل برهمکنش ساختار کالبدی شهر، شرایط محیطی و فعالیتهای انسانی است. تفاوت الگوی مکانی آلایندههای اولیه و ثانویه نشان میدهد که سیاستهای کنترل آلودگی باید منطقهمحور بوده و علاوه بر کاهش منابع انتشار، به فرآیندهای محیطی مؤثر بر شکلگیری آلایندههای ثانویه نیز توجه داشته باشند. |
|
| واژههای کلیدی: آلودگی هوا، پهنهبندی فضایی، تحلیل فضایی-زمانی، سنجش از دور، آلاینده. |
|
|
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي
دریافت: 1404/11/11 | پذیرش: 1404/11/11
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال پیام به نویسنده مسئول |
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
