|
پهنهبندی و تحلیل الگوهای فضایی–زمانی آلودگی هوای شهر تهران با تلفیق دادههای سنجشازدور و سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS)
|
سحر دانیالی  ، یاسمن قربانی* |
| سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران. |
|
|
چکیده: (331 مشاهده) |
هدف: هدف این پژوهش، پهنهبندی و تحلیل فضایی–زمانی آلودگی هوای شهر تهران با استفاده از تلفیق دادههای ماهوارهای و سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) بهمنظور شناسایی الگوهای مکانی توزیع آلایندهها، تعیین مناطق بحرانی و بررسی روابط آماری میان شاخصهای محیطی و آلایندههای اصلی هوا طی دوره زمانی ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۳ است. تمرکز اصلی پژوهش بر درک تفاوت الگوی آلایندههای اولیه و آلاینده ثانویه ازن در مقیاس مناطق ۲۲گانه شهر تهران قرار دارد.
روش پژوهش: این مطالعه از نوع کاربردی با رویکرد توصیفی–تحلیلی است. دادههای مورداستفاده شامل تصاویر ماهوارهای Landsat برای استخراج شاخصهای محیطی دمای سطح زمین (LST)، شاخص پوشش گیاهی (NDVI)، آلبدو و مؤلفه طیفی VBSWIR و دادههای ماهواره Sentinel-5P برای استخراج غلظت ستونی آلایندههای گازی CO2، NO2،SO2 و O3 است. پس از انجام مراحل پیشپردازش، نقشههای شاخصهای محیطی و آلایندهها تولید و میانگینگیری مکانی آنها در سطح مناطق ۲۲گانه تهیه شد. پهنهبندی فضایی صرفاً با هدف نمایش الگوهای مکانی صورت گرفت و تحلیل روابط میان متغیرها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون انجام شد. کلیه مراحل پردازش و تحلیل در محیط نرمافزارهای ENVI،ArcGIS Pro و Google Earth Engine اجرا گردید.
یافتهها: نتایج نشان داد آلودگی هوا در شهر تهران دارای الگوی فضایی ناهمگون اما پیوسته است. آلایندههای اولیه CO2، NO2 عمدتاً در مناطق مرکزی، شمال و شرق و بیشترین مقادیرSO2 در مناطق جنوبی و جنوب شرقی شهر تهران تمرکز دارند. در مقابل، آلاینده ثانویه O3 الگوی فضایی متفاوتی نشان داده و مقادیر بالاتر آن عمدتاً در مناطق جنوبی و مرکزی شهر مشاهده شد. نتایج تحلیل همبستگی پیرسون حاکی از وجود روابط آماری معنادار میان شاخصهای محیطی و آلایندهها است؛ بهگونهای که LST با آلایندههای اولیه رابطه معکوس و با O3 رابطه مستقیم قوی نشان میدهد، درحالیکه NDVI عمدتاً با کاهش غلظت آلایندهها همراه است.
نتیجهگیری: بر اساس یافتهها، آلودگی هوای تهران پدیدهای چندعاملی و حاصل برهمکنش ساختار کالبدی شهر، شرایط محیطی و فعالیتهای انسانی است. تفاوت الگوی مکانی آلایندههای اولیه و ثانویه نشان میدهد که سیاستهای کنترل آلودگی باید منطقهمحور بوده و علاوه بر کاهش منابع انتشار، به فرایندهای محیطی مؤثر بر شکلگیری آلایندههای ثانویه نیز توجه داشته باشند. |
شمارهی مقاله: 5 |
| واژههای کلیدی: آلودگی هوا، پهنهبندی فضایی، تحلیل فضایی-زمانی، سنجشازدور، آلاینده. |
|
|
متن کامل [PDF 3424 kb]
(34 دریافت)
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي
دریافت: 1404/11/11 | پذیرش: 1404/11/11 | انتشار: 1404/11/26
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال پیام به نویسنده مسئول |
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
