گروه زمینشناسی مهندسی و زمینساخت، دانشکده زمینشناسی، دانشکدگان علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
چکیده: (293 مشاهده)
هدف: احداث تونلهای بلند و عمیق در ایران در نواحی کوهستانی همراه با فعالیتهای تکتونیکی، به دلیل وجود ساختارهای زمینساختی پیچیده نظیر گسلها با چالشهای زمینشناسی و دشواریهای حفاری همراه است. از سوی دیگر، بررسی ویژگیهای زمینشناسی مهندسی و ژئوتکنیکی سنگهای گسلی به دلیل دشواری نمونهبرداری و ماهیت ناهمگن آنها بسیار چالشبرانگیز است. ازاینرو، شناسایی گسلها و پیشبینی رفتار آنها در فرایند حفاری تونل از اهمیت ویژهای برخوردار است. پیشبینی دقیق این رفتارها میتواند در جلوگیری از تأخیرهای طولانیمدت و افزایش زمان و هزینه بسیار مؤثر باشد. روش پژوهش:در این مقاله سعی شده است تا با شناسایی مهمترین گسلها در مسیر پروژههای تونلی منطقه سوم آزادراه تهران- شمال و با بهرهگیری از چهارچوب ردهبندی مخاطرات زمینشناسی پهنههای گسلی در تونلها، طبقهبندی گسلها انجام گردد. در این ردهبندی، احتمال وقوع مخاطرات زمینشناسی اصلی مرتبط با پهنههای گسلی در پروژههای تونلسازی شامل هجوم آب، ریزش کلی تونل، ناپایداری سینهکار و لهیدگی بر اساس پارامترهای مؤثر نظیر لیتولوژی، کیفیت سنگ، فشار آب، ارتفاع روباره، قطر تونل، اهمیت گسل و جهتگیری نسبی گسل ارزیابی میشود که به تفاوتهای رفتاری هر یک از گسلها در تونلهای مختلف و وابستگی آنها به شرایط زمینشناسی و فنی خاص هر پروژه اشاره دارد. یافتهها:شاخصهای خطر زمینشناسی برآوردشده در این پژوهش برای هر یک از گسلهای شناساییشده مهم در پروژه شامل گسلهای چیتن-دزبن، دشتنظیر-ناتر و مرزنآباد نشان میدهد که این گسلها چالشهای جدی برای تونلهای عبوری از آنها شامل تونلهای شماره 1، 6 و 10 محسوب خواهند شد. در میان این گسلها، گسل چیتن-دزبن بهعنوان چالشبرانگیزترین زون گسلی شناسایی شده است. نتیجهگیری: بر اساس نتایج ارزیابیها و پیشبینیها، گسلهای موردمطالعه در رده گسلهای بحرانی و بسیار بحرانی طبقهبندی میشوند؛ بنابراین پیشنهاد میشود تمهیدات لازم برای عبور از این پهنههای گسلی بحرانی در نظر گرفته شود.
Hassanpour J, Shayan F, Uromeihy A. Prediction of hazards caused by faults in tunnel alignments; case study: the third part of Tehran- North Freeway. Natural Disasters 2025; 1 (3) : 1 URL: http://disaster.ndri.ac.ir/article-1-55-fa.html
حسن پور جعفر، شایان فاطمه، ارومیهای علی. پیشبینی مخاطرات ناشی از حضور گسلها در مسیر تونلها؛ مطالعه موردی: تونلهای منطقه سوم آزادراه تهران- شمال. سوانح طبیعی. 1404; 1 (3)
