|
توسعه شاخص انسداد مسیر اصلاحشده برای تحلیل تابآوری لرزهای شبکه معابر شهری؛ مطالعه موردی: منطقه ۱۶ تهران
|
طاهره قائمیراد*   |
| گروه سیستمهای اطلاعات مکانی، دانشکده مهندسی نقشهبرداری، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، تهران، ایران. |
|
|
چکیده: (349 مشاهده) |
هدف: شبکه معابر شهری، شریانهای حیاتی در پاسخگویی به بحران محسوب میشوند؛ بااینحال، کارایی آنها بهواسطه ریزش ساختمانهای ناشی از زلزله بهشدت تهدید میشود. این پژوهش، چهارچوبی مبتنی بر سیستم اطلاعات مکانی (GIS) را برای ارزیابی احتمال انسداد مسیر در شبکه معابر شهری در منطقه ۱۶ تهران توسعه میدهد؛ منطقهای که با تراکم ساختمانی بالا و بافت شهری فرسوده شناخته میشود.
روش پژوهش: در این پژوهش، یک شاخص انسداد مسیر اصلاحشده (BIadj) پیشنهاد شده است که چهار شاخص مورفولوژیک شامل شیب (تا 95/69 درصد)، عرض معبر (حداقل 24/0 متر)، ارتفاع ساختمان (تا ۸ طبقه) و اتصال شبکه (نسبت یال به گره) را با پایداری سازهای بافت پیرامونی ادغام میکند. بهمنظور لحاظ کردن فرسودگی سازهای، ضرایب وزنی (1 تا 2) به بافتهای پایدار، ناپایدار و فرسوده اختصاص یافت.
یافتهها: نتایج پژوهش، حاکی از تفاوت فضایی قابلتوجه در میزان خطر است؛ درحالیکه شریانهای اصلی، تابآور باقی میمانند، تقریباً ۵۴ درصد از مساحت منطقه را بافتهای آسیبپذیر تشکیل داده و ۷۷ درصد از کل طول معابر در مناطق ناپایدار واقع شدهاند. با اعمال یک حد آستانه بحرانی (BIadj > 0.5)، این مدل ۱۳ کریدور پرخطر را شناسایی کرد که منجر به انزوای ۱۹ قطعه (پلاک) مسکونی میشوند. تحلیل جمعیتشناختی این مناطق محصورشده بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ نشان میدهد که براثر انسداد مسیر، احتمال محبوس شدن ۷۲ نفر (شامل ۱۷ نفر با آسیبپذیری بالا) وجود داشته و در صورت وقوع زلزله، دسترسی آنها به خدمات اضطراری قطع خواهد شد. اعتبارسنجی بصری ازطریق تصاویر ماهوارهای با قدرت تفکیک بالا، مقادیر مخاطرهآمیز شاخص انسداد را در این نقاط داغ، بهویژه در محله نازیآباد در منطقه 16 تهران، تأیید میکند.
نتیجهگیری: محاسبه شاخص معرفیشده در این پژوهش، یک نقشه راه عملیاتی در اختیار برنامهریزان شهری قرار میدهد تا اولویتبندی مقاومسازی سازهای و بهینهسازی مسیرهای دسترسی اضطراری را انجام دهند و مدیریت بحران را از ارزیابیهای کلی به سمت مداخلات فضایی هدفمند سوق دهند.
|
|
| واژههای کلیدی: تابآوری لرزهای، شاخص انسداد مسیر، شبکه معابر شهری، دسترسی اضطراری، سیستم اطلاعات مکانی |
|
|
متن کامل [PDF 1555 kb]
(89 دریافت)
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي
دریافت: 1404/12/23 | پذیرش: 1404/12/23 | انتشار: 1405/3/20
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال پیام به نویسنده مسئول |
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
